“Nidoi nur”continues II part of Masnavi “ Chashmai Tashna “ Mavjiguli Zardodkhon

Continue of II Part

Достони “ Нидои руҳ ё Тариқати ҳаёт» дар маснавии “ Чашмаи ташна”и Мавҷигули Зардодхон

Пасгуфтор ба достонҳои «Нидои рӯҳ» ва «Тариқати ҳаёт»

Достони ирфонии «Нидои рӯҳ» ва идомаи маънавии он «Тариқати ҳаёт» аз умқи андешаи худшиносӣ, маърифат ва фалсафаи ҳастии инсон сарчашма мегирад. Шоира бо такя ба таълимоти қуръонӣ ва ҳикмати орифона кӯшиш намудааст, то инсонро ба сӯи шинохти асли вуҷуди худ раҳнамун созад. Асоси маънавии ин достонҳо ба ояти мубораки Қуръон иртибот дорад, ки Худованд мефармояд:
«Пас чун ӯро дуруст офаридам ва аз рӯҳи Худ дар ӯ дамидам…»
(Сураи «Ҳиҷр», ояти 29)
Инчунин дар ояти дигар омадааст:
«Ва аз нишонаҳои Ӯст, ки шуморо аз хок офарид…»
(Сураи «Рум», ояти 20)
Дар тафсири ирфонӣ ва фалсафии исломӣ инсон аз чаҳор унсур — хок, об, бод ва оташ офарида шудааст. Тан аз ин чаҳор аносир шакл мегирад, аммо зиндагӣ ва маънои инсон бо «Рӯҳ» оғоз меёбад. Рӯҳ амонати илоҳист, ки Худованд ба инсон бахшидааст. Аз ҳамин ҷост, ки шоира инсонро танҳо мавҷуди хокӣ намешуморад, балки ӯро соҳиби нури илоҳӣ ва рисолати маънавӣ медонад.
Дар достони «Нидои рӯҳ» садои рӯҳ, дар асл, нидои ботини инсон аст; нидое, ки ӯро ба худшиносӣ фаро мехонад:
«Аз куҷо омадам? Барои чӣ омадам? Ва ба куҷо хоҳам рафт?»
Ин саволҳо меҳвари асосии тамоми осори ирфонӣ буда, шоира низ бо забони рамз, нур ва муҳаббат ҳамин ҳақиқатро баён мекунад. Рӯҳ дар ин достон мусофири роҳи маърифат аст. Ӯ аз бурҷҳои оташ, об, бод ва хок мегузарад, то ба инсон бифаҳмонад, ки вуҷуди одамӣ маҷмӯи олами моддӣ ва рӯҳонист.
Яке аз амиқтарин андешаҳои ин достон мисраи:
«Сирри зиндагӣ дар мурдан аст» мебошад.
Ин ҷо мурдан ба маънои нест шудан нест. Балки мақсад мурдани нафс, худпарастӣ, ҷаҳолат ва ғурур аст. Инсон вақте аз «ман»-и маҳдуди худ мегузарад, ба маърифати ҳақиқӣ мерасад. Ба фаҳмиши зоҳирӣ инсон ба хок меравад, аммо дар асл рӯҳ ба асли худ -ба нури илоҳӣ бозмегардад. Аз ҳамин нигоҳ, марг дар ин достон поёни зиндагӣ нест, балки оғози сафари рӯҳ ба сӯи ҳақиқат аст.
Шоира дар ин асар инсонро оинаи тамоми ҳикматҳои ҷаҳон медонад. Аз Арасту ва Афлотун то Суқрот, Форобӣ, Носири Хусрав ва Луқмони Ҳаким — ҳамаи ин ҳикматҳо дар вуҷуди инсон нуҳуфтаанд. Ҳамчунин нури паёмбарон ва авлиё дар ботини одамӣ таҷаллӣ дорад. Ин андеша ба таълимоти ирфонии Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ наздик аст, ки инсонро «олами акбар» медонад.
«Тариқати ҳаёт» бошад, идомаи ҳамин роҳи худшиносӣ аст. Дар ин ҷо шоира инсонро ба камолоти ахлоқӣ, тарбияи рӯҳ ва бунёди биҳишти зиндагӣ дар ҳамин ҷаҳон даъват мекунад. Паёми асосии достон ин аст:инсон бояд аввал худро бишиносад, то Худоро бишиносад.
Зеро ҳар касе ки ба даруни худ фурӯ меравад, нури ҳақиқатро дар қалби худ пайдо мекунад.
Ин достонҳо танҳо шеър нестанд; онҳо нидои бедории рӯҳ, даъват ба худшиносӣ ва сафари маънавии инсонанд. Хонанда ҳангоми мутолиа эҳсос мекунад, ки ин суханон аз умқи рӯҳи як инсони ҷӯянда ва ошиқ ба ҳақиқат сар задаанд. Шоира мехоҳад инсон фаромӯш накунад, ки ӯ танҳо ҷисм нест; ӯ соҳиби рӯҳест, ки аз ҷониби Худо ба ӯ амонат дода шудааст.
Ва шояд тамоми ҳикмати ин достонҳоро метавон дар ҳамин ҷумла ҷамъбаст кард:
«Худшиносӣ оғози роҳи маърифат ва маърифат оғози расидан ба Худост.»
Masnavi #poem #afghanmusic #persiansong #badakhshon #medetation #sufimusic #quran#шеър #суруд #song #sufimusic #sufipoetry #pamirmusic

Видео “Nidoi nur”continues II part of Masnavi “ Chashmai Tashna “ Mavjiguli Zardodkhon канала Mavjiguli Zardodkhon